İklim Değişikliği
İklim Değişikliği
Karbon Piyasasına Hazırlık Ortaklığı (PMR)

PMR Türkiye

Türkiye, Dünya Bankası ile hibe anlaşmasını ilk imzalayan ülke olmuş ve 2013 yılından bu yana izleme, raporlama ve doğrulama mevzuatının uygulanması ile karbon fiyatlandırma mekanizmaları hakkındaki çalışmaların yapılmasına ülkemizde öncülük etmektedir.

Proje kapsamında, emisyon ticaret sistemi, karbon vergisi gibi karbon fiyatlandırma mekanizmalarının yanı sıra beyaz ve yeşil enerji sertifikaları, genişletilmiş kredilendirme mekanizmaları (scaled-up crediting mechanism], sonuç odaklı finansman gibi emisyon azaltım mekanizmaları da analitik olarak detaylı bir şekilde çalışılacaktır. Bu mekanizmaların uygulanması durumunda yaratabilecekleri ekonomik ve sektörel etkiler de belirlenerek ülkemizde karbon fiyatlandırma politikalarının uygunluğu hakkında bir sentez raporu hazırlanacaktır.

Proje süresince, karbon fiyatlandırma mekanizmaları ile ilgili kapasite geliştirme, farkındalık yaratma ve eğitim çalışmaları tüm ilgili paydaşlar ile koordinasyon içerisinde gerçekleştirilecektir.

Karbon Piyasalarına Hazırlık Ortaklığı - Partnership of Market Readiness (PMR] Türkiye Projesinin 1. Uygulama Fazında, karbon fiyatlandırması ve karbon fiyatlandırma mekanizmalarının kullanılması konularında kapasite geliştirme, farkındalık oluşturma ve eğitim çalışmalarının yürütülmesinin yanı sıra, karar verme süreçlerinin desteklenmesine yönelik analitik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Projenin 1. Uygulama Fazında yapılan analitik çalışmalar sırasıyla;

o İzleme, Raporlama, Doğrulama (İRD] Sistemi Pilot Çalışmaları o Türkiye'de Sera Gazı Emisyon Ticaret Sisteminin Uygunluğunun Değerlendirilmesi o Türkiye'de Piyasa Temelli Emisyon Azaltım Politika Seçeneklerinin Değerlendirilmesi o Karbon Fiyatlandırma Politikalarının Ekonomiye, Bütçeye ve Sektörlere olan Etkilerinin Değerlendirilmesi

o Karbon Fiyatlandırma Politikaları Işığında Türkiye'de Karbon Kaçağı Riskinin Değerlendirilmesi

o Türkiye'de Karbon Fiyatlandırma Politikalarının Uygulanması Konusunda Sentez Raporu

Yukarıda bahsi geçen çalışmalar ve ekonomik modellemeler sonucunda Türkiye'ye en uygun karbon fiyatlandırma mekanizması olarak emisyon ticaret sistemi tavsiye edilmiştir. Bu bağlamda 2. Uygulama Fazı'nda sağlanacak hibe desteği ile pilot ETS uygulamasının yapılmasına yönelik yasal ve teknik alt yapının oluşturulması sağlanacaktır. 2. Faz'da gerçekleştirilecek faaliyetler, ülkemizde politik bir karar olması durumunda ETS'nin, paydaş görüşleri alınmış ve hızlı bir şekilde pilot bir uygulama ile devreye alınmasını ve ülkemizin bu anlamdaki hazırlıklarını arttırmayı hedeflemektedir. Projenin 2. Uygulama Fazı 6 adet ana bileşenden oluşmaktadır. Bu bileşenler

o   İklim Değişikliği Kanunu ve ETS yönetmeliklerinin yasal ve kurumsal altyapısının oluşturulması

o   Pilot ETS için emisyon üst sınırı ve tahsisat planlarının oluşturulması

o   ETS simülasyonu uygulaması geliştirilmesi

o   ETS için bir kayıt sistemi yazılımı altyapısının geliştirilmesi

o   Paris Anlaşması Madde 6'nın Türkiye açısından değerlendirilmesi

o   PMR projesinin iletişim stratejisinin oluşturulması

Henüz bir politik karar olmamasına rağmen, PMR Türkiye 2. Uygulama Fazı'nda gerçekleştirilecek faaliyetler ile Türkiye, uygun bir karbon fiyatlandırma mekanizmasına teknik olarak hazır hale gelecektir.

 

Kyoto Protokolü’nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2012 yılı sonrası yeni iklim değişikliği rejimi kapsamında mevcut esneklik mekanizmaları açısından çeşitli reformların yapılması ve yeni piyasa – temelli mekanizmaların oluşturulması gündemdedir. Bu noktadan hareketle, Dünya Bankası da gelişmekte olan ülkeler ile yükselen ekonomilerin bahse konu mekanizmalardan etkin olarak yararlanmalarını teminen gerekli kapasite gelişimini sağlamak amacıyla, “Partnership for Market Readiness (PMR)” adıyla yeni bir teknik destek programını hayata geçirmiştir. Gelişmiş ülkeler tarafından finanse edilecek bu program ile 10 – 15 ülkenin karbon piyasalarına yönelik kapasite geliştirme faaliyetlerini ve bu alandaki pilot uygulamalarını desteklemek için toplam 100 milyon ABD Dolarlık bir hibe sağlanması öngörülmektedir.

10–11 Nisan 2011 tarihlerinde Tayland/Bangkok’da gerçekleştirilmiş olan organizasyonel toplantıda, ülkemiz bahse konu 100 milyon dolarlık PMR kaynaklarının uygulayıcı ülkelere tahsisinden sorumlu olacak Ortaklık Asamblesine üye olarak girmiştir ve Ortaklık Asamblesinin ilk toplantısı 30-31 Mayıs 2011 tarihleri arasında İspanya’nın Barselona kentinde gerçekleştirilmiştir. Bu toplantıda PMR programından faydalanıcı olarak yararlanacak gelişmekte olan ülkelerin 5-10 Milyon ABD Doları arasında olması beklenen program kaynaklarına erişimi ve fikir olarak ülkelerin yapacakları faaliyetlere karar verilmiştir. Hibe fonun tahsisi için hazırlanması gerekli olan Proje Belgesinin çalışılması için 350 Bin ABD Doları olarak belirlenmiş olan hazırlık bütçesinin ise Ortaklık Asamblesi toplantısı sırasında ülkemiz tarafından yapılan sunumdan sonra serbest bırakılmasına karar verilmiştir. Bir başka deyişle, bahse konu toplantıda ülkemizin karbon pazarları konusunda dünyadaki en büyük programlardan biri olan PMR teknik destek programı kaynaklarına erişimi onaylanmıştır.

26-28 Ekim 2011 tarihinde ülkemizin de ortaklardan biri olduğu İkinci Ortaklık Asamblesi Toplantısı ülkemiz ev sahipliğinde İstanbul’da gerçekleştirilmiştir. Ülkemizin eş-başkanlık yaptığı İstanbul Toplantısında PMR programından faydalanıcı olarak yararlanmak isteyen Brezilya, Hindistan, Ürdün, Güney Afrika, ve Viyetnam’ın 5-10 Milyon ABD Doları arasında olması beklenen program kaynaklarına erişimi ve ülkelerin yapmayı planladığı faaliyetler karara bağlanmış, Uygulama Hibesinin dağıtım kriter ve aşamalarının belirlenmesi ve Tool for Market Readiness Proposal üzerinde çalışılmıştır. Bahse konu toplantıda ülkemiz karbon pazarları konusunda dünyadaki en büyük programlardan biri olan PMR teknik destek programının gelişmekte olan ülkeleri temsil eden eş-başkanı seçilmiştir.

Son olarak 23.12.2011 tarihinde Pazara Hazırlık Teklifi için Hibe Anlaşması imzalanarak, karşılıklı imza sürecini tamamlayan ilk ülke Türkiye olmuştur.

Söz konusu hibeye ilişkin Dünya Bankası ile Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılan "Piyasaya Hazırlık Teklifi için Hibe Anlaşması Pazara Hazırlık Ortaklığı (PMR) Çoklu Donör Fonu TF010793 Hibe No'lu Hibe Anlaşması, 6 Ocak 2012 tarihli ve 28165 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

 Bakanlığımız koordinasyonunda yürütülen PMR faaliyetleri, Hazırlık ve Uygulama olmak üzere iki aşamadan oluşmakta olup, hâlihazırda hazırlık aşamasında olan ülkemiz, uygulama aşamasında gerçekleştirilecek faaliyetlerin iş planını, ayrıntılı bütçesini ve ihtiyaç analizini içeren taslak Proje Teklif Belgesini hazırlamıştır.

Bu kapsamda, Dünya Bankası temsilcileri Proje Teklif Belgesi'nin ön gözden geçirme süreci için 28-30.01.2013 tarihleri arasında Ankara'ya gelmiş, ilgili kurum ve kuruluşlarımızın katılımı ile düzenlenen toplantı sonucunda söz konusu dokümanda bir takım değişiklikler yapılmasına karar verilmiştir.

Ayrıca Dünya Bankası yetkilileri tarafından verilen takvim uyarınca, 22.02.2013 tarihi itibari ile revize edilmiş proje teklif dokümanı Dünya Bankası’na gönderilmiş ve 11-15 Mart 2013 tarihinde Amerika’nın Washington Eyaletinde gerçekleştirilen 5. Ortaklık Asamblesinde tüm paydaşlara Proje Teklif Dokümanı sunulmuştur. Söz konusu Asamble’de Türkiye adına sunulan Proje Teklif Dokümanı paydaş ülkeler ile tartışılarak, toplantı sonrasında gerekli revizyonlar yapılmış ve söz konusu Proje Teklif Dokümanı Bakanlığımız koordinasyonunda ilgili kurumlarımızın görüş ve önerileri doğrultusunda nihai hale getirilerek, 26-28 Mayıs 2013 tarihinde Barselona’da gerçekleştirilen ve Bakanlığımızın da katılım sağladığı PMR 6. Ortaklık Asamblesi’nde sunulmuştur.

Dünya Bankası, projenin uygulanması için Türkiye’ye verilecek hibe miktarını 3 Milyon Dolar olarak onaylamıştır.

Türkiye, PMR kapsamında belirlenecek gönüllü sektörlerde "Sera Gazlarının Takibi (MRV) Hakkında Yönetmelik"in uygulanmasına yönelik pilot çalışma, karbon piyasası mekanizmalarının kullanılmasına konusunda karar verme mekanizmasına yönelik analitik çalışmalar, kapasite geliştirme, farkındalık ve eğitim çalışmaları, MRV ve piyasa mekanizmalarının uygulanmasına ilişkin koordinasyon ve uzman desteği olmak üzere dört temel bileşen yer almakta olup, bu bileşenler ile ilgili çalışmalar tüm ilgili paydaşlar ile koordinasyon içerisinde gerçekleştirilecektir.

Şu anda, onaylanan proje teklif dokümanı esas alınarak oluşturulan PAD (Project Appraisal Document) ve Hibe Anlaşmasına yönelik işlemler Hazine Müsteşarlığımız koordinasyonunda yürütülmektedir.  Hibe Anlaşması imzalanmış olup, bahse konu ikinci aşama hibeye ilişkin Dünya Bankası ile Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılan "Pazara Hazırlık Ortaklığı (PMR) için Uygulama Fonu TF015591 Hibe No'lu Hibe Anlaşması, 11 Şubat 2014 Tarihli ve 28910 Sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanmış Proje kapsamında çalışmalar başlamıştır.

Proje Bileşenleri:

Bölüm 1: Elektrik sektörü ile birlikte diğer sektörlerde gönüllü şirketler ve paydaşlara (akreditasyon kuruluşları ve doğrulayıcılar v.b.) yönelik olarak, elektrik sektörü için izleme planlarının hazırlanması, gönüllü tesislerden veri toplama ve bu verilerin raporlanması ve doğrulanması faaliyetleri de dâhil olmak üzere, ortaya çıkabilecek muhtemel sorunların zamanında belirlenmesi amacıyla, MRV prosedürlerinin uygulanmasını içeren bir pilot çalışma yapılması.

Bölüm 2: Piyasa temelli mekanizmaların (MBI) kullanılmasına ilişkin karar vericilerin bilgilendirmesi amacıyla diğer çalışmalara ilave olarak; (i) elektrik sektörü için emisyon ticaret sisteminin kullanılmasına yönelik çalışma; (ii) piyasa temelli mekanizmaların (MBI) seçimi ve MRV mevzuatının kapsadığı ve kapsamadığı seçili sektörler için sera gazı piyasa modellemesi çalışması; (iii) MRV mevzuatının kapsadığı ve kapsamadığı seçili sektörler için sera gazı piyasa modellemesi çalışması ve (iv) İDDK ve politika yapıcıların değerlendirmesine sunulmak üzere yukarıda belirtilen çalışmaların bir sentez raporunun hazırlanması gibi çalışmalar da dahil olmak üzere analitik çalışmalar yapılması.

Bölüm 3: Paydaş eğitimlerinin, danışma/görüşme ve kamuda farkındalık yaratma faaliyetlerinin (i) 1. Ve 2. Bölümlerinde belirtilen faaliyetlerin desteklenmesi için konferanslar ve çalıştaylar düzenlenmesi; (ii) paydaşlarla danışma toplantılarının düzenlenmesi ve (iii) kamuda farkındalık yaratma faaliyetleri (medya, üst düzey kamu/özel toplantılar v.b.) de dâhil olmak üzere yürütülmesi.

Bölüm 4: MRV ve MBI faaliyetlerinin yürütülmesinin koordinasyonu ve desteklenmesi için proje yönetim biriminin kurulması.